Ginekomastia – Co powinniśmy wiedzieć o ginekomastii?

Napisane przez leczenie-stulejki.pl w dniu 24 lipca, 2023. Opublikowano w Blog.

Ginekomastia – przyczyny i mechanizm powstawania

Ginekomastia to dość częsta dolegliwość u mężczyzn, polegająca na rozroście tkanki gruczołowej piersi. Choć nie jest chorobą samą w sobie, często jest objawem innych zaburzeń hormonalnych, metabolicznych lub efektem ubocznym stosowania niektórych leków. Dla wielu mężczyzn ginekomastia staje się nie tylko problemem estetycznym, ale też psychologicznym, wpływając negatywnie na samoocenę, relacje społeczne i jakość życia. Dlaczego ginekomastia się pojawia i co ją wywołuje?

Zaburzenia równowagi hormonalnej – główny mechanizm ginekomastii

Podstawową przyczyną rozwoju ginekomastii jest zaburzenie równowagi między estrogenami (hormony żeńskie) a androgenami (hormony męskie). W warunkach prawidłowych mężczyźni również mają niewielką ilość estrogenów, ale dominującym hormonem jest testosteron. Gdy dochodzi do względnego lub bezwzględnego wzrostu poziomu estrogenów lub spadku poziomu androgenów, tkanka gruczołowa w piersiach zaczyna się rozrastać.

Przyczyny fizjologiczne

Ginekomastia może być zjawiskiem całkowicie naturalnym i przejściowym. Pojawia się w trzech fizjologicznych etapach życia:

U noworodków – na skutek działania hormonów matki; zwykle ustępuje samoistnie.
W okresie dojrzewania – przejściowa ginekomastia młodzieńcza dotyka nawet do 70% chłopców, ustępując zwykle po 1-2 latach.
U starszych mężczyzn – związana z naturalnym spadkiem poziomu testosteronu.

Przyczyny patologiczne

Ginekomastia może być także efektem chorób wpływających na gospodarkę hormonalną:

Hipogonadyzm – pierwotny lub wtórny niedobór testosteronu.
Choroby jąder (np. guzy Leydiga, guzy Sertoliego).
Nadczynność tarczycy – wzrost poziomu SHBG wiąże testosteron, ograniczając jego aktywną frakcję.
Choroby wątroby – zaburzają metabolizm hormonów.
Choroby nerek – zwłaszcza w przewlekłej niewydolności.

Ginekomastia polekowa i związana z substancjami

Wiele leków oraz substancji psychoaktywnych może wywołać ginekomastię:

Steroidy anaboliczne i preparaty testosteronu (efekt uboczny konwersji do estrogenów).
Leki przeciwpsychotyczne, leki na nadciśnienie (np. spironolakton), niektóre antybiotyki.
Alkohol, marihuana, heroina, amfetamina.

Ginekomastia w otyłości (lipomastia i forma mieszana)

Otyłość prowadzi do rozrostu tkanki tłuszczowej w klatce piersiowej, co określane jest jako lipomastia. Jednak nadmiar tkanki tłuszczowej sprzyja także wzrostowi aktywności aromatazy – enzymu przekształcającego androgeny w estrogeny. W takich przypadkach dochodzi do ginekomastii mieszanej – z komponentem tłuszczowym i gruczołowym.

Idiopatyczna ginekomastia

W niektórych przypadkach, mimo szerokiej diagnostyki, nie udaje się jednoznacznie ustalić przyczyny – mówimy wtedy o ginekomastii idiopatycznej.

Podsumowanie

Ginekomastia może mieć wiele przyczyn, od całkowicie fizjologicznych po poważne choroby wymagające leczenia. Kluczowe jest odpowiednie rozpoznanie i różnicowanie z lipomastią czy nowotworem piersi. W przypadku zauważenia niepokojących zmian warto nie zwlekać z wizytą u chirurga, który dobierze odpowiednie badania i ustali plan postępowania.