Jakie są rodzaje ginekomastii?
Ginekomastia może przybierać różne postacie, zależnie od przyczyny, struktury tkanki oraz stopnia zaawansowania zmian. Wyróżnia się kilka głównych typów ginekomastii, co ma kluczowe znaczenie dla wyboru odpowiedniej metody leczenia.
1. Ginekomastia gruczołowa (prawdziwa)
- Charakterystyka: Nadmierny rozrost tkanki gruczołowej sutka.
- Objawy: Wyczuwalny, elastyczny, sprężysty guzek za brodawką sutkową.
- Przyczyny: Najczęściej zaburzenia hormonalne, guzy jąder, wątroby, stosowanie niektórych leków.
- Leczenie: Często konieczne leczenie chirurgiczne (mastektomia podskórna).
2. Ginekomastia tłuszczowa (lipomastia, pseudoginekomastia)
- Charakterystyka: Nadmiar tkanki tłuszczowej bez rozrostu gruczołu.
- Objawy: Miękkie powiększenie piersi, brak wyczuwalnej twardej tkanki gruczołowej.
- Przyczyny: Nadwaga, otyłość, zaburzenia metaboliczne.
- Leczenie: Redukcja masy ciała, aktywność fizyczna, dieta, leczenie chirurgiczne.
3. Ginekomastia mieszana
- Charakterystyka: Współistnienie przerostu tkanki gruczołowej i tłuszczowej.
- Objawy: Piersi są powiększone, z obecnością zarówno miękkiej tkanki tłuszczowej, jak i twardego guzka gruczołowego.
- Przyczyny: Występuje najczęściej u osób z zaburzeniami hormonalnymi, które jednocześnie mają nadwagę.
- Leczenie: Najczęściej łączone (chirurgiczne usunięcie gruczołu i częściowo tkanki tłuszczowej).
4. Ginekomastia fizjologiczna
- Występuje naturalnie w określonych fazach życia:
- U noworodków: Przejściowa, związana z działaniem hormonów matki.
- W okresie dojrzewania: Tymczasowa, najczęściej ustępuje samoistnie.
- U osób starszych: Związana ze spadkiem poziomu testosteronu.
Leczenie najczęściej nie jest konieczne, wystarczy obserwacja.
5. Ginekomastia jednostronna lub obustronna
- Jednostronna: Dotyczy jednej piersi, wymaga różnicowania z nowotworem.
- Obustronna: Zwykle wynika z ogólnoustrojowych przyczyn hormonalnych.
Dlaczego pojawia się ginekomastia?
Główne przyczyny ginekomastii
1. Fizjologiczne okresy życia
- Noworodki: Ginekomastia noworodków wynika z przejściowego działania hormonów matki. Zwykle ustępuje samoistnie w ciągu kilku tygodni.
- Okres dojrzewania: W okresie pokwitania u chłopców może dojść do przejściowej ginekomastii związanej z gwałtownymi zmianami hormonalnymi. W większości przypadków ustępuje samoistnie w ciągu 6-24 miesięcy.
- Starzenie się: Wraz z wiekiem spada poziom testosteronu, a wzrasta aktywność aromatazy, która przekształca androgeny w estrogeny. Ginekomastia u starszych mężczyzn jest zjawiskiem częstym.
2. Choroby endokrynologiczne
- Hipogonadyzm (niedobór testosteronu): Wrodzony lub nabyty.
- Guzy jąder, nadnerczy lub przysadki mózgowej.
- Nadczynność tarczycy.
- Marskość wątroby: Zaburza metabolizm estrogenów i androgenów.
- Choroby nerek (dializoterapia): Zaburzają równowagę hormonalną.
3. Leki i substancje
- Steroidy anaboliczne.
- Leki przeciwnadciśnieniowe (spironolakton, amlodypina).
- Leki przeciwpsychotyczne i przeciwdepresyjne.
- Leki przeciwwrzodowe (omeprazol, ranitydyna).
- Leki stosowane w leczeniu raka prostaty.
- Alkohol, marihuana, heroina, amfetamina.
4. Otyłość (lipomastia i ginekomastia mieszana)
- Tkanka tłuszczowa zwiększa aktywność aromatazy, co powoduje wzrost produkcji estrogenów.
- W otyłości często dochodzi do ginekomastii mieszanej – przerost gruczołu i nadmiar tkanki tłuszczowej.
5. Idiopatyczna ginekomastia
W wielu przypadkach nie udaje się jednoznacznie określić przyczyny – mówimy wtedy o ginekomastii idiopatycznej.